Podiumruimte (met Respons)

Ontwerpend onderzoek naar informele democratische ruimtes

Podiumruimte is een maatschappelijk betrokken project met een agenderende rol binnen zowel het professionele domein als een breder maatschappelijk discours. Het vult de kennislacune over informele democratische plekken in het denken over zowel architectuur als politiek. Podiumruimte beoogt het voeden van een gesprek over een kwalitatieve en toegankelijke leefomgeving als een absolute voorwaarde voor een goed functionerende democratie.

De rol van informele stedelijke ruimten in formele democratische processen – en het ontwerpen van die rol en ruimten – is de essentie van ontwerpend onderzoek Podiumruimte. Hoewel de relatie tussen ruimtelijk ontwerp en (informele) politieke processen evident is, vormt de invloed die informele publieke ruimtes spelen bij het versterken of juist verder ondergraven van de democratie op dit moment geen expliciete factor bij het vormgeven van de gebouwde omgeving. Door een nieuw perspectief te bieden op stedelijke ruimte, en vooral op het ontwerpen daarvan, roept Podiumruimte op tot een meer bewuste invulling van de ontwerppraktijk.

Het vertrekpunt voor Podiumruimte is het wijktheater: een theatervorm die, vanuit een collectief en inclusief totstandkomingsproces, persoonlijke en ongehoorde verhalen van stadsbewoners presenteert. Dat gebeurt op plekken waar die verhalen impact kunnen maken, of die betekenisvol/impactvol worden doordat ze onderdeel worden van een voorstelling. Theatervoorstellingen ontstaan, middels een proces van co-creatie, vanuit de persoonlijke ervaringen van bewoners: hun verhalen veranderen gedurende het proces in theaterproducties—en zijzelf voor even in acteurs.

Het onderzoek leidde onder andere tot het ontwerp voor een imaginair ‘ideaal’ Wijktheatergebouw: een theater waar publiek en acteurs elkaar in twaalf archetypische, dagelijkse ruimtes ontmoeten: de slaapkamer, de kantine, het park, de keuken. De maquette is geen letterlijk ontwerp, maar een denkmodel: een manier om gesprekken te voeren over wat mensen nodig hebben om hun stem te laten horen en politiek te maken. Deze ruimtes representeren de plekken waar democratie ontstaat, van de intimiteit van de slaapkamer tot de publieke ruimte waar mensen elkaar ontmoeten en verhalen delen.